تبلیغات
آخرین مطالب مقالات و اخبار نظامی ایران و جهان - پروژه سوپر فانتوم بوئینگ
آخرین مطالب مقالات و اخبار نظامی ایران و جهان


مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 14 بهمن 1394

پروژه سوپر فانتوم بوئینگ

 

1~13.jpg

 

در سال 1983 ، شرکت بوئینگ و پرات اند ویتنی طی یک قرارداد همکاری ، شروع به توسعه یک مدل تغییر یافته از هواپیمای F-4E برای ارائه به مشتریان خارجی و داخلی فانتوم کردند.با ورود جنگنده های نسل چهارم نظیر F-15 ایگل ، F-16 فالکون و F-14 تامکت ضعف های ذاتی فانتوم تبدیل به مسئله ای جدی برای کاربران این جنگنده شده بود.فانتوم در مدل مرجع این طرح ( مدل E ) از دو موتور توربوجت قدرتمند و در عین حال پر مصرف J-79-GE-17 نیرو می گرفت که با وجود این که معمولاً به وسیله باک های داخلی ، دو مخزن خارجی در زیر بالها و یکی در مقر مرکزی زیر بدنه تغذیه می شد، باز هم شعاع عملیاتی آن در مقایسه با جنگنده های نسل جدید کافی نبود.همینطور در صورت حمل مقادیر زیادی مهمات و سوخت زیر بالها، شتاب و چالاکی هواپیما به شدت کاهش پیدا می کرد و عملاً به هدفی آسان برای جنگنده های دشمن تبدیل می شد.همینطور رادار پالس APQ-120 در مقایسه با رادارهای پالس داپلر جدید مثل APG-65 و AWG-9 که توانایی فیلتر کردن عوارض زمینی و هوایی و ارائه تصویر واضحی از محدوده تحت پوشش را داشتند بسیار ضعیف بود.همینطور کاکپیت تماماً آنالوگ فانتوم نیز فاقد HUD ، سیستم ناوبری به روز و مملو از انواع نشان دهنده ، سوئیچ و پنل های مختلف بود که سرعت عمل و کارایی خلبان را به شدت کاهش می داد.در زمینه تسلیحات نیز موشک های AIM-9J و AIM-7E-2-4 به همراه توپ 20 میلی متری M61 تنها تسلیحات استاندارد F-4E بودند.



2~9.jpg  3~10.jpg

 

F-4EJ نیروی هوایی ژاپن (راست) و F-4F لوفت وافه مسلح به موشک آمرام (چپ)

 

با مشخص شدن این ضعف ها، کشورهای کاربر متناسب با نیازهای خود شروع به ایجاد تغییراتی بر روی این جنگنده کردند.ژاپنی ها به تازگی (منظور سال 1983) یک فانتوم را با کد F-4EJ در دست توسعه داشتند که دارای تغییراتی مثل نصب رادار پالس داپلر APG-66 جنگنده F-16A ساخت وستینگ هاوس ، سیستم ناوبری داخلی ساخت لیتون ، نمایشگر سربالا (HUD) ساخت کایزر و یک هشدار دهنده امواج راداری (RWR) بومی میشد.این تغییرات امکان حمل موشک های جدیدتر AIM-9L سایدویندر و AIM-7F اسپارو به همراه موشک ضد کشتی ژاپنی تایپ-80 را به وجود آورده بود.طبق پیش بینی ها ارتقای هر F-4E به این استاندارد پنج میلیون دلار بیشتر هزینه نداشت و این باعث شد که در مدت سه سال 140 فروند فانتوم ژاپنی ارتقاء پیدا کنند.در تابستان همان سال ، نیروی هوایی آلمان غربی (لوفت وافه) اعلام کرده بود طی یک برنامه عمردهی 19 ساله به فانتوم هایش قصد دارد که تعداد نامشخصی از 160 فروند فانتومش را تا چهار سال آینده به رادار APG-65 (رادار استاندارد F/A-18A هورنت) مجهز کند.این رادار با داشتن قابلیت TWS یا ردگیری در حین جستجو توانایی همسان سازی با موشک های رادار فعال از جمله AIM-120A که در آن تاریخ در دست توسعه بود - و بعدها بر روی فانتوم های آلمانی نصب شد - را دارد.به دلیل آن فرماندهان لوفت وافه امید داشتند برنامه جنگنده آینده اروپا (FEFA) به زودی به نتیجه برسد، برنامه ریزی شده بود تا سال 1995 همه فانتوم ها از خدمت خارج شوند و به همین دلیل ارتقاء ها محدود به تعویض رادار بود.چند سال بعد ارتقاء در دو فاز مختلف تحت نام پروژه های ICE ادامه پیدا کرد.



 4~9.jpg  5~10.jpg

 

نیروی هوایی اسرائیل (IAF) در سالهای 4-1983 در حال استفاده عملیاتی از جنگنده های F-16A (راست) و F-15A (چپ) بود


در آن زمان ، نیروی هوایی اسرائیل تعداد 75 فروند F-16A/B را تحویل گرفته بود - که در واقع هواپیماهای تولید شده برای نیروی هوایی ایران بود - و همین تعداد نیز سفارش داده بود تا به تدریج جایگزین جنگنده های A-4 اسکای هاوک در زمینه پشتیبانی نزدیک از نیروهای سطحی کند.همچنین با توجه به محدودیت تسلیحاتی این مدل از فالکون در درگیری های هوایی که به موشک AIM-9L و توپ 20 میلی متری محدود میشد، یک اسکادران 25 فروندی از F-15A ایگل / باز را از چهار سال پیش به صورت عملیاتی در اختیار داشت و 12 فروند F-15C/D نیز در اسکادران دوم در حال عملیاتی شدن بود به اضافه آن که 12 فروند دیگر سفارش داده شده بود تا با تکمیل دومین اسکادران ، کاملاً جایگزین فانتوم در برتری هوایی شود.اما در این برهه تلاش نیروی هوایی بر نصب رادار کنترل آتش Elta 2021 ساخت صنایع هوایی اسرائیل که برای جنگنده لاوی توسعه داده شده بود و همینطور موتورهای PW1120 متمرکز بود که البته تحقق نیافت و مدتی بعد برنامه کورناس 2000 آغاز شد.در حالی که در این زمان (سال 1983) یونان در حال رایزنی برای خرید جنگنده های F-16 ، اسپانیا به فکر خرید F/A-18 و جایگزینی آن با F-4C های خود بود.بریتانیا نیز به دلیل نصب موتور های رولز رویس روی فانتوم های خود که باعث تغییر کل سازه شده بود و برنامه ای که برای خرید جنگنده آینده اروپا (که منجر به تایفون شد) داشت نمی توانست هدف خوبی باشد.همچنین ایران با داشتن یکی از بزرگترین ناوگان های فانتوم به دلیل وقوع انقلاب ، جنگ و قطع روابط سیاسی و نظامی با آمریکا از لیست خط میخورد.پیش بینی می شد کره ، یونان و ترکیه اصلی ترین مشتریان پروژه " سوپر فانتوم " باشند.در داخل آمریکا نیز نیروی هوایی در حال جایگزینی فانتوم با F-16 و نیروی دریایی و سپاه تفنگداران با F/A-18 بودند.برآورد میشد حداکثر 300 تا 500 فروند فانتوم را بتوان به این استاندارد رساند.



6~5.jpg

 

طرح گرافیکی از پروژه سوپر فانتوم ؛ مخزن تطبیقی از سه بخش اصلی مخزن سوخت، پرتابگرهای چف / فلر و محفظه ارابه فرود جلو تشکیل شده است


همانطور که گفته شد اصلی ترین ویژگی سوپر فانتوم تعویض موتور J-79-GE-17 با موتور جدید PW1120 بود ؛ این موتور در واقع نمونه ای تغییر داده شده از موتور توربوفن F100 (موتور استاندارد ایگل و فالکون) بود و هفتاد درصد قطعات آن مشترک بود.حداکثر تراست موتور J79 حدود 17 هزار پوند بود در حالی که در موتور جدید این عدد به 21 هزار پوند میرسید ؛ با این افزایش تراست و کاهش وزن موتور ، نسبت رانش به وزن فانتوم از 0.89 به 1.03 می رسید که نسبت به اکثر جنگنده های عملیاتی آن دوره بیشتر بود.هر چند به دلیل یکسان بودن بالها در هر دو هواپیما ضریب گردش آنی به 13.5 ثانیه محدود شده است ، اما در نمونه مجهز به موتور جدید ضریب گردش پایدار در ارتفاع 15 هزار پایی و سرعت 0.9 ماخ به 9 تا 10.5 ثانیه رسیده که برای مقایسه لازم به ذکر است که این عدد در F-16 فالکون 12.8 و در F-20 تایگر شارک 11.5 ثانیه (در سرعت 0.8 و ارتفاع 15 هزار پا) می باشد.در قیاس با مدل استاندارد، سوپر فانتوم می تواند شتاب لازمه برای طی سرعت از 0.6 تا 1.2 ماخ را 27 درصد زودتر طی کند ؛ در شرایطی که مخازن سوخت داخلی هر دو تا نصف پر باشند.همچنین نرخ صعود، حداکثر سرعت و مسافت لازم برای برخاست از باند نیز کاهش یافته است.یک F-4E با موتورهای J79 و لود شده با 3 مخزن سوخت خارجی ، دارای وزنی حدود 56,800 پوند است که برای برخاستن به حداقل 1 کیلومتر خزش روی باند نیاز دارد ؛ اما یک فانتوم با موتورهای PW1120 با دو مخزن سوخت خارجی زیر بال و یک مخزن سوخت تطبیقی زیر بدنه می تواند در 780 متر از زمین کنده شود.در مجموع این موتور 3 هزار پوند تراست بیشتر ، 450 کیلوگرم وزن کمتر و چهل اینچ قطر کمتری نسبت به موتورهای پیشین داشت.



7_1.jpg

 

سوپر فانتوم از نمای جانبی ؛ برای بزرگنمایی روی عکس کلیک کنید

 

دیگر ویژگی سوپر فانتوم مخزن سوخت تطبیقی (CFT) آن بود.این مخزن می توانست در صورت نیاز در مدت زمان دو تا سه ساعت نصب شده یا برداشته شود.فانتوم به صورت استاندارد از دو مخزن سوخت خارجی با حجم 370 گالن (1400 لیتر) در زیر بالها و یک مخزن با حجم 600 گالن (2270 لیتر) در مقر مرکزی بدنه استفاده می کرد.بوئینگ که مدتی پیش به درخواست نیروی دریایی ایالات متحده یک مخزن سوخت با حجم 1,100 گالن (4201 لیتر) توسعه داده بود، پس از نصب و انجام یک تست پروازی متوجه شد در مقایسه با 3 مخزن سوخت پیشین، ترکیب دو مخزن زیر بال و مخزن تطبیقی زیر بدنه باعث کاهش 40 درصدی نیروی پسا (درگ) می گردد.با وجود این مخزن بخش میانی زیر بدنه را به کلی پوشانده ، اما تاثیر چندانی در قدرت حمل مهمات فانتوم نگذاشته است.در جلوی مخزن محفظه ارابه فرود جلوی هواپیما قرار گرفته  و مثل گذشته انواع بمب ، موشک و از جمله چهار موشک AIM-7 اسپارو را زیر بدنه حمل کند.علاوه بر اینها ، پرتابگر چف و فلیر ALE-40 ساخت تراکور در انتهای مخزن نصب شده بود که می توانست همزمان با محفظه های استاندارد فانتوم استفاده شود.ترکیب این مخزن سوخت و موتورهای جدید باعث افزایش 18 درصدی برد سوپر فانتوم نسبت به سلف خود شده بود.

 

9~3.jpg  8~2.jpg

 

کاکپیت F-4E (راست) در مقایسه با کاکپیت F-16A (چپ) ؛ قرار بود از HUD و نمایشگرهای CRT (سبز رنگ پایین و سیاه چپ بالا) فالکون در سوپر فانتوم استفاده شود

 

در این طرح ، رادار APQ-120 با رادار چند منظوره APG-65 تعویض میشد؛ این رادار که از نوع پالس داپلر ، با کامپیوتر دیجیتال ، و با قابلیت کار در همه شرایط آب و هوایی بود در باند I-J عمل می کرد و دارای انواع مودهای هوا به هوا و هوا با زمین و همینطور قابلیت نقشه برداری بود.این رادار توانایی کاملی در دید و شلیک پایین ، رهگیری و درگیری همزمان با چندین هدف به هواپیما می داد.رادار استاندارد فانتوم توانایی درگیری با اهداف زمینی را نداشت ، عموم اجزای آن آنالوگ بوده و توانایی دید / شلیک پایین آن بسیار محدود بود، قابلیت مقابله با جنگ الکترونیک آن نزدیک به صفر بود و بسیاری تفاوت های اساسی دیگر.فانتوم با مجهز شدن به این رادار می توانست قابلیت درگیری با اهداف هوایی ، زمینی و دریایی را پیدا کرده و موشک AIM-120 آمرام را نیز حمل کند.علاوه بر آن ، با توجه به نقش ضربتی فانتوم رادار می توانست در حالت تعقیب عوارض زمینی به خلبان کمک کند در کمترین ارتفاع ممکن پرواز کند.تعمیر و نگهداری این رادار بسیار ساده بوده و جایگزینی یا برداشتن اجزای آن فقط 7 تا 12 دقیقه زمان لازم داشت.از دیگر تجهیزات نصب شده می توان به نمایشگر سربالا (HUD) ساخت شرکت مارکونی ، نمایشگرهای چند منظوره CRT ساخت اسپری که هر دو مشابه نمونه های نصب شده در کاکپیت F-16A بودند ، سیستم ناوبری ILS با ژیروسکوپ لیزری ساخت هانیوال نصب شده در جنگنده F-20 تایگر شارک اشاره کرد.بدین ترتیب با این بروز رسانی ها ، عمده مشکلاتی که فانتوم در زمینه سیستم های الکترونیکی داشت رفع و تا حد زیادی به جنگنده های روز آن دوره نزدیک می شد.این تغییرات باعث میشد تا میزان نیاز فانتوم به تعمیرات به ازای هر ساعت پرواز 30 درصد کاهش پیدا کند.



10~3.jpg

تنها نمونه ساخته شده از سوپر فانتوم توسط صنایع هوایی اسرائیل در نمایشگاه هوایی پاریس 1987 به نمایش گذاشته شد

 

سر انجام پس از طی مراحل طراحی، یک ماکت در ابعاد واقعی از هواپیما و موتور جدید ساخته و مورد آزمایش قرار گرفت اما با وجود ابراز علاقه بعضی از کشورها این پروژه به دلایل نامعلومی کنسل شد و به مرحله تولید پیش نمونه نرسید.هر چند دلیل مشخصی برای این مسئله ذکر نشده اما عده زیادی بر این باورند که در خطر افتادن بازار فروش چندین جنگنده جدید شامل F-16 ، F/A-18 و F-15 دلیل اصلی لغو این پروژه بود.خصوصاً آن که درز کوچکترین خبری از موفقیت پروژه باعث می شد کنگره آمریکا بودجه تصویب شده برای خرید جنگنده های جدید را لغو کرده یا کاهش دهد و فانتوم ها را در خدمت عملیاتی یا ذخیره نگه دارد.این گمانه زنی ها زمانی اوج گرفت که سه سال بعد از ارائه طرح سوپر فانتوم از سوی بوئینگ ، در نمایشگاه هوایی پاریس پروژه ای با نام مشابه برای نصب موتور PW1120 بر روی یک F-4E از سوی صنایع هوایی اسرائیل معرفی شد ؛ پیش نمونه این هواپیما - که البته بدون مخزن سوخت تطبیقی طرح بوئینگ بود - توانست بدون استفاده از پس سوز به سرعت 1 ماخ دست پیدا کند که باعث حیرت همگان شد.این پروژه نیز احتمالاً به دلیلی مشابه کنار گذاشته شد و طرح کورناس 2000 بدون تغییر در موتور فانتوم پیگیری شد.





طبقه بندی: هوانوردی نظامی، 
ارسال توسط مصطفی نداف
آرشیو مطالب
نظر سنجی
عملکرد این وبلاگ را چگونه ارزیابی می کنید؟





پیوند های روزانه
تبلیغات

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ